جشنواره پاسخ برتر

نصرالله درویشی، مدیر آموزش و پژوهش مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه در نشست خبری جشنواره پاسخ برتر با اشاره به اینکه جشنواره امسال با رویکرد فرصت‌ها و تهدید‌های شناختی در قلمرو شبهات و پاسخ به آن‌ها برگزار خواهد شد، گفت: جشنواره در چهار قالب پژوهشی، چند رسانه‌ای، ادبی و هنری و بخش ویژه هوش مصنوعی برگزار می‌شود.

مدیریت حوزه‌های علمیه افتخار دارد تا مراتب تکریم و تقدیر خود را از خدمات وافر و فاخر حضرت آیت‌ الله‌ همدانی دامت‌ برکاته در ساحات گوناگون علمی، فرهنگی، اخلاقی، سیاسی به‌ ویژه هفتاد سال پیشگامی معظم له در مواجهه و پاسخ به شبهات دینی که همچون نوری در تاریکی باعث روشنایی و هدایت قلوب شیعیان است، ابراز نماید. متن پیام آیت الله اعرافی مدیر حوزه های علمیه در پیامی به سومین جشنواره پاسخ برتر بدین شرح است: بسم الله الرحمن الرحیم یَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَالَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِیرٌ حمد و سپاس فراوان به درگاه خداوند منان که ما را از نعمت‌های بی‌شمار خود بهره‌مند و برخوردار ساخت و سلام و صلوات بر پیامبر بزرگ اسلام و ائمه راستین به‌ویژه آخرین ذخیره الهی حضرت ولیعصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) تبیین و گسترش معارف دین اسلام و مقابله با شبهه‌افکنی و جهل‌پراکنی از ویژگی‌های بارز علمای دین و مراجع عظام تقلید بوده و خداوند را به پاس بهره‌مندی از چنین نعمت بزرگی شاکر و سپاسگزاریم. اینک و هم‌زمان با برگزاری سومین جشنواره پاسخ برتر مدیریت حوزه‌های علمیه افتخار دارد تا مراتب تکریم و تقدیر خود را از خدمات وافر و فاخر حضرت آیت‌ الله‌ همدانی دامت‌ برکاته در ساحات گوناگون علمی، فرهنگی، اخلاقی، سیاسی به‌ ویژه هفتاد سال پیشگامی معظم له در مواجهه و پاسخ به شبهات دینی که همچون نوری در تاریکی باعث روشنایی و هدایت قلوب شیعیان است، ابراز نماید. فقیه فخیمی که خود محضر اساطیر و بزرگانی را در سال‌های متمادی درک کرده و استضائه نمود و شاگردان و عالمان بسیاری به برکت وجود ایشان، مراتب و مدارج علمی را پیموده‌ و اینک از مبلغان و مروجان و پاسبانان دین مبین اسلام به شمار می‌آیند. عالم زمان‌شناسی که نیازهای فرهنگی و تربیتی جامعه را شناخت و با راه‌اندازی و برگزاری درس پاسخ‌گویی به شبهات در آغاز دهه ۴۰ شمسی، از پیشگامان مقابله و محاجه با شبهه‌افکنان و تردیدگستران دوران معاصر بوده و همواره رفع و دفع شبهه خصوصاً از ذهن و اندیشه نسل جوان در عرصه‌های مختلف را مدنظر داشته‌اند. مرجع مجاهدی که تحقق آرمان‌ها و ارزش‌های اسلام بر محوریت حکومت اسلامی و تحت لوای ولایت فقیه را همواره نصب العین خود داشته و شکل‌گیری قیام انقلاب‌ساز دی ۵۷ با نقش‌آفرینی اثربخش ایشان رقم خورد. امید آنکه عنایت افزون‌تر حضرت ولی‌عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را به حوزه‌های علمیه با تأسی اساتید، افاضل و طلاب به آن آیت علم و اخلاق و عمل به علوم آل‌اللّه (علیهم‌السلام)، شاهد باشیم. علیرضا اعرافی مدیر حوزه های علمیه

آیت الله مهدی شب زنده دار امروز در آیین اختتامیه سومین جشنواره ملی پاسخ برتر، در مدرسه علمیه معصومیه قم گفت: آیت الله العظمی نوری همدانی نقشی گرانسنگ در زمینه تحکیم عقاید جوانان و مردم در طول دوران متمادی داشته اند. ایشان نقشی مهم در نگارش مقالات علمی در پاسخگویی به شبهات و تحکیم اعتقادات داشتند. عضو فقهای شورای نگهبان افزود: روزهایی را به یاد داریم که ایشان در سخت ترین شرایط در دوران ستم شاهی در شهرهای دور افتاده برای گره زدن دل های مومنین به ذات باریتعالی تلاش می کردند. وی تصریح کرد: مقالات آیت الله العظمی نوری همدانی در پاسخ و رد شبهات و نظریاتی که در جامعه در حال تکثیر بود نقشی مهم و اثرگذار بود. این علمای بزرگ الگویی ناب برای همه فعالان این عرصه هستند. دبیر شورای عالی حوزه های علمیه کشور بیان کرد: امام حسن عسکری(ع) بیان فرمودند که بالاترین خسران و رهاشدگی از آن کسی است که از امام اش جدا افتاده است. در این زمان عالمان ملجا و پناه افرادی می شوند که از امام خود جدا افتاده اند. وی ادامه داد: امروز که حضرت مهدی(عج) در غیبت به سر می برند، حوزه های علمیه و علما ملجا و پناه مردم هستند. امروز علما باید محل دریافت و جمع آوری و پاسخ به این شبهات باشند. آیت الله شب زنده دار یادآورشد: اسلام متکفل راهنمایی در همه ابعاد و ساحت های زندگی فردی و اجتماعی همه افراد است. اسلام پاسخگوی تمام نیازهای بشری در حوزه های فردی، اجتماعی، حکومتی، سیاسی، فرهنگی و… است. براین اساس باید در تمام رشته های مربوطه عالمان دانشمند مطلع از مقاصد الهیه داشته باشیم. وی افزود: حوزه های علمیه بخصوص حوزه علمیه قم باید در تمام زمینه هایی که بشر به آن نیاز دارد و همه حوزه هایی که در آن زمینه ها سؤالاتی مطرح است فعال باشند. قرار نیست تنها به شبهات پاسخ بدهند بلکه باید به هر سؤالی که در هر زمینه وجود دارد پاسخگو باشند. دبیر شورای عالی حوزه های علمیه کشور بیان کرد: مساله دیگر، چیستی و ماهیت پاسخ مطلوب است. با مراجعه به روایات اهل بیت(ع) می توانیم شکل و نوع این پاسخ مطلوب را دریابیم. در مناظرات اهل بیت(ع) بخصوص امام صادق(ع) به خوبی این مساله را درک می کنیم. عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ادامه داد: امام صادق(ع) بیان می کنند که پاسخ صحیح باید منطبق با منبع دقیق و عمیق کتاب و سنت بیان شود. پس باید پاسخگویان به شبهات از منابع دقیق و گسترده و عمیق در ابواب مختلف پاسخ ها را استخراج کنند. آیت الله شب زنده دار یادآورشد: زمانی که شبهات متنوع و فراوان می شود باید رشته های تخصصی ایجاد شود و افراد در رشته های مختلف متخصص شوند و از این ظرفیت برای پاسخگویی استفاده کنند. وی افزود: امام صادق(ع) بیان می کنند که تنها ساکت کردن طرف مناظره با یک امر نادرست، مطلوب نیست و اگر قرار است در مناظره توفیق داشته باشیم باید از منابع دقیق و جهت صحیح آن وارد شویم. عضو فقهای شورای نگهبان تصریح کرد: از عبارات امام صادق(ع) چنین استفاده می شود که پاسخ مطلوب پاسخی است که تنها به دنبال مجاب کردن طرف مقابل نباشد بلکه پاسخی است که صحیح باشد و مغالطه آمیز نباشد و مزجی با باطل نداشته باشد. همچنین پاسخ ها باید واضح و روشن باشد. دبیر شورای عالی حوزه های علمیه کشور با اشاره به اهمیت استفاده از برهان بیان کرد: در پاسخ به شبهات باید پایبند به ملزومات قرآن و روایات باشیم. در پاسخ ها نیز به دو شکل مفصل و مختصر ملتزم باشیم. پاسخ باید به شکلی دارای برهان باشد که طرف مقابل را به تحیر وا ندارد. آیت الله شب زنده دار یادآورشد: القائات نابجا و شرایط خاص باعث می شود که برخی افراد دچار تحیر شوند. مثلا امروز برخی می گویند ما تا زمانی که فلسفه حجاب را ندانیم آن را رعایت نمی کنیم. در اینجا می توانیم با برهان های مختلف پاسخ دهیم، ولی در جای دیگر باید پاسخ اجمالی بدهیم و بسیاری از مشکلات مرتبط به همین پاسخ های اجمالی است. اگر حکمت، علم، رأفت و ارحم الراحمین بودن حق تعالی را تصدیق کردیم می توانیم روی عناصر مرتبط به توحید و عبودیت کار کنیم. عضو فقهای شورای نگهبان افزود: امری که توسط خدا اقامه می شود، قطعا واجب الاطاعه است. باید روی امور توحیدی کار کنیم تا جوانان امر خدا را به حسب اینکه خدا فرموده است بپذیرند. درست است که دلیل لازم است ولی حتما باید روی این امر نیز کار شود. وی تصریح کرد: شیوه و منهج خاص پاسخگویی و توجه به حالات طرف مقابل بسیار مهم است. وارستگی ناصح در القای نصیحت و پند بسیار مهم و ضروری است. دبیر شورای عالی حوزه های علمیه کشور بیان کرد: اگر مردم و جوانان مصداق این جهت شدند که حوزویان و روحانیون دلسوز آنها هستند و دل به دنیا نبسته اند قطعا پاسخ ها نیز به دل آنها می نشیند.

آیین اختتامیه سومین جشنواره پاسخ برتر پیش از ظهر روز پنجشنبه ۲۰ دی ۱۴۰۳ با حضور اندیشمندان و فعالان حوزه پاسخگویی به شبهات به همت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه های علمیه در سالن همایش های مدرسه علمیه معصومیه قم برگزار شد. سخنرانی حجت الاسلام والمسلمین پور امینی بخش اول این مراسم بود که از ارسال بیش از ۵هزار اثر به این جشنواره در سه سال گذشته خبرداد. در ادامه پیام آیت الله العظمی نوری همدانی به این مراسم توسط حجت الاسلام والمسلمین رضوی مهر قرائت شد. در ادامه آیت الله شب زنده دار دبیر شورای عالی حوزه های علمیه به ارائه سخن پرداخت. تجلیل از آیت الله العظمی نوری همدانی و برگزیدگان جشنواره از دیگر بخش های این همایش بود. مشروح پیام آیت‌الله نوری همدانی به سومین جشنواره پاسخ برتر بدین شرح است: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ وَ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ عَلَی سَیِّدِنا وَ نَبِیِّنَا أَبِی الْقَاسِمِ المصطفی مُحَمَّد وَ عَلَی أهلِ بَیتِهِ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ سیَّما بَقیَّهَ اللَّهِ فِی الأرَضینَ. «الْعِلْمُ خَزَائِنُ وَ الْمَفَاتِیحها السُّؤَالُ» (الخصال، جلد ‏۱، صفحه ۲۴۵) یکی از موضوعات مهم که باید در نظر عالمان دین باشد این است که برای رشد و تعالی آموخته‌های خود و همچنین گسترش اندیشه‌های فاخر، توجه به سوال است. این سوال هم می‌تواند از جانب یک انسان دانش‌پژوه صورت بگیرد هم می‌تواند از نظر یک دانش آموخته باشد. بر این اساس امروز حوزه‌های علمیه به عنوان یک رکن از جامعه علمی کشور علاوه بر رسالت عمومی در جنبه دانش و تولید اندیشه، یک رسالت خاص به عنوان اصلی‌ترین نهاد آشنایی با مفاهیم دینی دارد و آن استنباط دقیق و فهم صحیح از دین و ترویج و تبلیغ آن و پاسخ به شبهات دینی می‌باشد تا از این رهگذر مدافع ارزش‌های دینی معرفی گردد. القا شبهات از آغاز حرکت عظیم و جهانی حضرت پیامبر خاتم «صلی الله علیه و آله و سلم» و دوران ائمه معصومین «علیهم السلام» بوده و لذا ائمه بزرگوار ما پیوسته عده‌ای از شاگردان خوب خود را مأمور به کشف و پاسخ شبهات می‌کردند و این موضوع در دوران حکومت بنی عباس با توجه به قدرت فراوانی که داشتند شدت بیشتری به خود گرفت و در دوران غیبت باز شدیدتر و با اشکال متفاوت‌تری ظهور نمود و امروز با پیشرفت علم و حضور در فضای مجازی مضاعف گردید، اینجاست که حوزه‌های علمیه باید خود را مجهز کنند به بیان نورانی امام صادق علیه السلام: «‌الْعَالِمُ بِزَمَانِهِ لَا تَهْجُمُ عَلَیْهِ اللَّوَابِس‏» (الکافی، جلد ۱، صفحه ۲۷) امروز کشف شبهات راحت‌تر شده اما پاسخ آن باید مستدل‌تر و محکم‌تر بیان شود، بسیاری از کتب مرجع و منبع ما ریشه در پاسخ به یک شبهه بوده است اما تا حدود فراوان در مجامع علمی اثرگذار گردیده، در خاطر اینجانب است که در دهه ۳۰ و ۴۰ تصمیم گرفتم درسی درباره پاسخ به شبهات در روزهای پنجشنبه در مسجد فاطمیه «سلام الله علیها» و مسجد امام داشته باشم و عده‌ای از فضلا محترم با مطالعه کتب و روزنامه‌های آن روز شبهات را استخراج می‌کردند و ما پاسخ می‌دادیم، ولی امروز با توجه به اینترنت و فضای مجازی کمتر از دقیقه‌ای شبهه‌ای استخراج می‌شود و پاسخ آن بارگذاری می‌گردد. اما مؤثرترین نوع وسیله پاسخگویی همان تبلیغ چهره به چهره است، زیرا عده‌ای شبهاتی دارند اما قدرت و یا امکان بیان ندارند. امروز اگر بحث تبلیغ جدی گرفته شود با توجه به اینکه بسیاری از مردم در سراسر دنیا تشنه معارف ناب هستند و اگر مطالب حقیقی دین با بیان صحیح و قرآنی مطرح شود فضا متفاوت خواهد شد. امیدوارم مسئولان محترم مستحکم‌تر از گذشته ورود پیدا کنند و بحث تبلیغ را تقویت نمایند و هرکس در محدوده کار خود به وظیفه‌اش عمل نماید. این همایش نیز امر مبارکی است تا انگیزه بیشتری در این مسیر ایجاد گردد. اینجانب از همه عزیزان دست‌اندرکار تشکر و تقدیر می‌کنم و توفیق همگان را از خداوند متعال خواستارم.